فروشگاه فستکوک
سلامت اسب
زخم معده اسب (EGUS)؛ علل، علائم، تشخیص و درمان
بهمن
زخم معده اسب چیست؟
زخم معده در اسبها و کرهاسبها بسیار شایع است. اصطلاح سندرم زخم معده اسب (Equine Gastric Ulcer Syndrome – EGUS) نخستین بار در سال ۱۹۹۹ معرفی شد و به مجموعهای از تغییرات التهابی و آسیبزننده مخاطی گفته میشود که بافتهای انتهای مری، بخش غیرغدهای معده (اسکواموس)، بخش غدهای معده و ابتدای دوازدهه را درگیر میکند.
اسبهای ورزشی و کرهاسبها بیشترین خطر ابتلا به این سندرم را دارند. علائم معمولاً مبهم هستند و درمان نیازمند ایجاد شرایط مناسب برای ترمیم مخاط معده از طریق افزایش pH (کاهش اسیدیته) و مدیریت صحیح تغذیه است.
شیوع و عوامل خطر
عوامل خطر بروز EGUS شامل فعالیتهای ورزشی و مسابقهای، جیرههای پرکنسانتره، تغذیه ناپیوسته، استرس محیطی (نگهداری در اصطبل)، استرس ناشی از حملونقل یا تعاملات اجتماعی و بیماریها است.
شیوع EGUS در اسبهای مسابقهای فعال حداقل ۹۰ درصد گزارش شده و در سایر رشتههای ورزشی بین ۴۰ تا ۶۰ درصد متغیر است. در کرهاسبها، شیوع حدود ۲۵ تا ۵۰ درصد برآورد میشود. کرهاسبها به دلیل تکامل نیافتن کامل مخاط معده و ترشح مداوم اسید، در هفتههای اول زندگی در معرض خطر بالای زخمهای سوراخکننده هستند.
اگرچه در برخی موارد ترمیم خودبهخودی زخم معده دیده میشود، اما در صورت ادامه تمرین و باقی ماندن عوامل خطر، بهبود بدون درمان بعید است.
علل ایجاد زخم معده در اسب
زخم ناحیه اسکواموس (بخش غیرغدهای معده)
در بیماری زخم اسکواموس، مخاط غیرغدهای معده در اثر تماس مکرر با مایعات بسیار اسیدی آسیب میبیند. هنگام ورزش، افزایش فشار داخل شکم باعث فشرده شدن معده و حرکت محتویات اسیدی به سمت بالا میشود (acid splash)، بهویژه در اسبهایی که با معده خالی تمرین میکنند.
این تماس موجب اسیدی شدن بافت، التهاب و ایجاد فرسایش و زخم میشود.
نقش تغذیه
جیرههای دارای کنسانتره بالا و علوفه کم باعث تولید اسیدهای چرب کوتاه زنجیر(SCFA) در اثر تخمیر قندها میشوند. این اسیدها وارد سلولهای مخاط اسکواموس شده و با اسیدی کردن داخل سلولی و اختلال در انتقال سدیم، منجر به ادم سلولی و در نهایت زخم میشوند.
در مقابل، یونجه به دلیل پروتئین و کلسیم بالا نقش یک بافر غذایی دارد، pH معده را افزایش میدهد و از تشکیل زخم جلوگیری میکند. در pH بالاتر، اسیدهای چرب کوتاه زنجیر کمتر جذب مخاط میشوند و اثر مخرب آنها کاهش مییابد.
زخم ناحیه غدهای
علل زخم غدهای معده کمتر مشخص است. عواملی مانند کاهش جریان خون مخاط، تخریب لایه موکوس–بیکربنات، مهار پروستاگلاندینها، استرس محیطی و روانی و التهاب در ایجاد آن نقش دارند.
نقش داروهای ضدالتهابی
داروهای ضدالتهابی غیراختصاصی (NSAIDs) با مهار پروستاگلاندینها باعث کاهش جریان خون معده و تضعیف لایه محافظ مخاط میشوند و میتوانند زمینهساز زخم باشند، هرچند این اثر در همه مطالعات یکسان گزارش نشده است. تاکنون شواهدی مبنی بر نقش مستقیم باکتریها در زخم غدهای معده اسب وجود ندارد.
علائم بالینی زخم معده
در کرهاسبها
کرهاسبهای مبتلا معمولاً ۲ تا ۶ ماهه هستند. EGUS در آنها به چهار فرم تقسیم میشود: تحتبالینی، بالینی، سوراخکننده و انسداد خروجی معده.
بیشتر کرهاسبها علائم واضح ندارند، اما در موارد شدید، نشانهها شامل بیحالی، کولیک، رشد ضعیف، اسهال، کاهش شیرخوردن، خوابیدن به پشت، دندانقروچه، افزایش بزاق، کف یا چکیدن شیر از دهان و حرکات غیرطبیعی زبان است.
دندانقروچه و افزایش بزاق معمولاً به علت التهاب و زخم مری ناشی از برگشت محتویات معده ایجاد میشوند. در صورت بروز علائم، زخمها اغلب شدید هستند و باید سریع بررسی و درمان شوند. عوارض شامل تأخیر تخلیه معده، رفلاکس معده به مری، اتساع مری (Megaesophagus) و سوراخشدگی حاد است.
در اسبهای بالغ
در اسبهای بالغ علائم معمولاً غیراختصاصی است و شامل کاهش عملکرد ورزشی، ناراحتی شکمی، کاهش اشتها، افت خفیف وزن، وضعیت بدنی ضعیف و تغییر رفتار میشود.
ارتباط مستقیمی بین شدت زخم و شدت علائم گزارش نشده است. عوارضی مانند تأخیر در تخلیه معده، رفلاکس و التهاب مری و بهندرت سوراخشدگی ممکن است رخ دهد. زخمهای شدید در ناحیه پیلور یا دوازدهه میتوانند باعث فیبروز و تنگی و اختلال در تخلیه معده شوند.
تشخیص زخم معده اسب
علائم و آزمایشهای روتین بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند. تنها روش قطعی، مشاهده مستقیم زخمها با آندوسکوپی در حالت معده خالی است.
معده اسب شامل ناحیه اسکواموس غیرغدهای و ناحیه غدهای است. برای بررسی هر دو بخش از آندوسکوپ حدود ۳ متری با نور قوی استفاده میشود. زخمها معمولاً درجهبندی ۰ تا ۴ میشوند تا شدت ضایعه و پاسخ به درمان قابل مقایسه باشد.
در صورت نبود امکان آندوسکوپی، درمان تجربی انجام میشود و اگر طی ۳ تا ۵ روز علائم کاهش یابد، تشخیص احتمالی EGUS مطرح میشود.
درمان زخم معده در اسبها
مدیریت تغذیه و مراقبت حمایتی
پایه درمان شامل مدیریت جیره غذایی است؛ استفاده از غلات کمنشاسته و یونجه برای بافر کردن محتویات معده اهمیت دارد. هدف اصلی، کاهش اسیدیته و حفظ pH معده برابر یا بالاتر از ۴ است.
دارودرمانی
سوکرالفیت به مخاط معده متصل شده و به ترمیم کمک میکند، اما بهتنهایی برای زخم اسکواموس کافی نیست و همراه با امپرازول اثر بهتری دارد.
آنتیاسیدها اثربخشی قطعی ندارند و باید در فواصل کوتاه مصرف شوند.
رانیتیدین در صورت خروج اسب از تمرین و استراحت میتواند به ترمیم زخم اسکواموس کمک کند، اما سایمتیدین اثربخشی قابلتوجهی نشان نداده است.
امپرازول مهارکننده پمپ پروتون است و ترشح اسید معده را کاهش میدهد. روزانه به مدت ۲۸ روز مصرف میشود و برای پیشگیری از عود، دوز کمتر مورد استفاده قرار میگیرد.
در زخم اسکواموس معمولاً ۲۸ روز درمان کافی است، اما زخم غدهای ممکن است به ۴۵ تا ۶۰ روز درمان نیاز داشته باشد. آندوسکوپی مجدد میتواند طول دوره درمان را مشخص کند.
میزوپروستول بهتنهایی یا همراه با سوکرالفیت و امپرازول در درمان زخم غدهای مؤثر است.
ازومپرازول نیز در درمان زخم اسکواموس موفق بوده، اما اثر آن در زخم غدهای هنوز کاملاً مشخص نیست.
جمعبندی
- زخم معده (EGUS) در اسبهای ورزشی بسیار شایع است.
- تمرین شدید، جیرههای پرکنسانتره و محدودیت غذایی از مهمترین عوامل خطر هستند.
- علائم اغلب مبهم است و تشخیص قطعی با آندوسکوپی انجام میشود.
- درمان بر پایه افزایش pH معده، مدیریت تغذیه و دارودرمانی مانند امپرازول، سوکرالفیت و پروستاگلاندینها است.
تغذیه اسب برای پیشگیری از بیماریها: راهنمای مدیریت خوراک، کولیک، زخم معده و لامینیت
تغذیه اسب برای پیشگیری از بیماریها یکی از مهمترین اصول مدیریت سلامت و افزایش طول...
تیر
انواع غذای اسب؛ کدام خوراک برای اسب شما مناسبتر است؟
پس از شناخت دستگاه گوارش و نیازهای تغذیهای اسب، نوبت به انتخاب نوع خوراک میرسد....
تیر
اهمیت تغذیه تخصصی اسب، آیا میتوان به اسب خوراک گاو داد؟
مسمومیت با یونوفورها در تغذیه اسب؛ خطری پنهان اما مرگبار یونوفورها (Ionophores) از مهمترین افزودنیهای...
تیر
غذای اسب چیست؟ راهنمای کامل انتخاب بهترین خوراک اسب
مقدمه؛ چرا انتخاب خوراک اسب اهمیت دارد؟ غذای اسب و انتخاب بهترین خوراک اسب یکی...
تیر
اثر میکرونیزاسیون و اندازه دانه ذرت در هر وعده بر پاسخ گلیسمی و پتانسیل اسیدوز روده بزرگ در اسبها
چکیده فارسی هدف این مطالعه، بررسی اثر متقابل میکرونیزاسیون دانه ذرت و میزان نشاسته در...
تیر
اثرات روش های ورقه ای کردن ( فلیک کردن) بر سرعت و میزان تجزیه شکمبهای نشاسته ی دانهی ذرت
چکیده فارسی در این مطالعه، اثر روشهای مختلف فرآوری دانههای ذرت شامل ورقه کردن با...
تیر
بررسی شرایط عملیاتی میکرونیزاسیون دانههای ذرت با استفاده از مدلسازی دادههای تولید گاز شکمبهای در شرایط آزمایشگاهی و روش سهمرحلهای
چکیده فارسی میکرونیزاسیون غلات یک فرآیند حرارتی با مصرف انرژی بالا است و کاهش زمان...
تیر
اثر تغذیه پنبهدانه فرآوری شده بر عملکرد، فراسنجههای خونی، قابلیت هضم موادمغذی و رفتار تغذیهای در برههای پرواری
چکیده فارسی این مطالعه با هدف بررسی اثر تغذیه پنبهدانه فرآوریشده بر عملکرد، فراسنجههای خونی،...
خرداد
