فروشگاه فستکوک
تغذیه اسب
اهمیت تغذیه تخصصی اسب، آیا میتوان به اسب خوراک گاو داد؟
تیر
مسمومیت با یونوفورها در تغذیه اسب؛ خطری پنهان اما مرگبار
یونوفورها (Ionophores) از مهمترین افزودنیهای دارویی مورد استفاده در خوراک دام هستند که سالهاست در صنعت پرورش گاو، گوسفند، طیور و سایر دامهای مزرعهای برای بهبود راندمان خوراک، افزایش رشد و کنترل بیماری کوکسیدیوز مورد استفاده قرار میگیرند. اگرچه این ترکیبات در بسیاری از گونههای دامی ایمن و مؤثر هستند، اما برای اسبها حتی در مقادیر بسیار اندک میتوانند بهشدت سمی و کشنده باشند.
یکی از رایجترین سؤالات صاحبان اسب این است که آیا میتوان به اسب خوراک گاو داد؟ یا آیا خوراک گاو برای اسب مناسب است؟ همچنین بسیاری میپرسند آیا اسب میتواند خوراک گوسفند یا خوراک طیور را مصرف کند؟ پاسخ این پرسشها در اغلب موارد خیر است. خوراک هر گونه دام بر اساس نیازهای تغذیهای همان گونه فرموله میشود و بسیاری از خوراکهای مخصوص گاو، گوسفند و طیور حاوی یونوفورها هستند؛ ترکیباتی که برای این حیوانات مفید اما برای اسب بسیار خطرناک و حتی مرگبار هستند.
متأسفانه هر ساله موارد متعددی از مرگ ناگهانی اسبها در سراسر جهان به دلیل مصرف تصادفی خوراک آلوده به یونوفورها گزارش میشود.
انتخاب خوراک تولیدشده در کارخانههای تولید خوراک اسب و رعایت استانداردهای سختگیرانه کنترل کیفیت، نقش بسیار مهمی در پیشگیری از این نوع مسمومیت دارد. اگر به دنبال بهترین خوراک اسب هستید، اولین نکته این است که مطمئن شوید خوراک مورد استفاده در کارخانه برای اسب تولید شده و فاقد یونوفورها است.
در این مقاله با انواع یونوفورها، علت حساسیت فوقالعاده اسب به این ترکیبات، علائم مسمومیت، روشهای درمان و مهمتر از همه راهکارهای پیشگیری آشنا خواهید شد.
یونوفورها چیستند؟
یونوفورها گروهی از ترکیبات آنتیبیوتیکی هستند که قابلیت انتقال یونهای معدنی مانند سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم را از میان غشای سلولها دارند. این ویژگی باعث میشود تعادل الکترولیتی سلول تغییر کرده و عملکرد بسیاری از میکروارگانیسمها مختل شود.
در دامپروری، این ترکیبات عمدتاً با اهداف زیر استفاده میشوند:
- کنترل بیماری کوکسیدیوز در طیور و نشخوارکنندگان
- افزایش راندمان تبدیل خوراک
- افزایش سرعت رشد دام
- بهبود تولید گوشت و شیر
- کاهش برخی اختلالات گوارشی مانند اسیدوز در گاوهای پرواری
به دلیل این مزایا، یونوفورها از پرکاربردترین افزودنیهای خوراک دام در بسیاری از کشورها محسوب میشوند.
نکته بسیار مهم این است که یونوفورها هیچ جایگاهی در تغذیه اسب ندارند. بنابراین اگر این سؤال برای شما مطرح است که آیا میتوان به اسب خوراک گاو یا کنسانتره گاوی داد؟ یا آیا مکملهای مخصوص گاو برای اسب قابل استفاده هستند؟ پاسخ منفی است. این محصولات ممکن است حاوی یونوفورها باشند و سلامت اسب را به خطر بیندازند.
مهمترین یونوفورهای مورد استفاده در خوراک دام
رایجترین یونوفورهای مورد استفاده در صنعت خوراک دام عبارتاند از:
تمام این ترکیبات برای اسب بالقوه خطرناک هستند و هیچیک نباید در جیره غذایی اسب وجود داشته باشند.
آیا میتوان به اسب خوراک گاو یا خوراک گوسفند داد؟
این سؤال یکی از پرتکرارترین پرسشهای صاحبان اسب است. پاسخ کوتاه این است: خیر.
خوراک دام بر اساس نیازهای تغذیهای هر گونه تولید میشود و ممکن است حاوی داروها یا افزودنیهایی باشد که برای همان گونه بیخطر اما برای اسب بسیار سمی هستند. مهمترین این افزودنیها یونوفورها هستند.
به همین دلیل توصیه میشود:
- هرگز از خوراک گاو برای اسب استفاده نکنید.
- از خوراک گوسفند یا بز برای اسب استفاده نکنید.
- خوراک طیور را در دسترس اسب قرار ندهید.
- از مکملها و کنسانترههای مخصوص دام برای تغذیه اسب استفاده نکنید.
- همیشه از خوراکهایی استفاده کنید که بهصورت اختصاصی برای اسب تولید شدهاند.
چرا یونوفورها برای اسب بسیار خطرناک هستند؟
اسب یکی از حساسترین گونههای جانوری نسبت به یونوفورها است. در حالی که گاو و طیور میتوانند مقادیر مشخصی از این ترکیبات را بدون مشکل مصرف کنند، بدن اسب توانایی تحمل آنها را ندارد.
پس از مصرف خوراک آلوده، یونوفورها از دستگاه گوارش جذب شده و با یونهای سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم ترکیب میشوند. این کمپلکسها وارد سلولهای بدن، بهویژه سلولهای عضله قلب و عضلات اسکلتی شده و تعادل طبیعی یونها را بر هم میزنند.
نتیجه این فرآیند عبارت است از:
- اختلال شدید در تولید انرژی سلول
- افزایش ورود کلسیم به داخل سلول
- تخریب میتوکندری
- مرگ سلولهای عضلانی
- آسیب برگشتناپذیر به عضله قلب
- نارسایی قلبی و در بسیاری از موارد مرگ ناگهانی
به همین دلیل، قلب اولین و مهمترین اندامی است که در مسمومیت با یونوفورها آسیب میبیند.
چه مقدار یونوفور میتواند یک اسب را مسموم کند؟
برخلاف بسیاری از سموم، مقدار بسیار کمی از یونوفورها نیز میتواند برای اسب مرگبار باشد.
این مقادیر نشان میدهد که حتی آلودگی بسیار جزئی خوراک نیز میتواند برای اسب کشنده باشد.
در بسیاری از موارد، صاحبان اسب تصور میکنند دادن مقدار کمی خوراک گاو به اسب مشکلی ایجاد نمیکند؛ اما همین مقدار اندک ممکن است حاوی موننسین یا سایر یونوفورها باشد و باعث آسیب شدید عضله قلب یا حتی مرگ حیوان شود.
نکته مهم دیگر این است که یونوفورها محلول در چربی هستند؛ بنابراین جیرههایی که چربی یا روغن بیشتری دارند، ممکن است جذب این ترکیبات را افزایش داده و شدت مسمومیت را بیشتر کنند.
توصیه مهم برای صاحبان اسب
اگر قصد تغییر جیره غذایی اسب را دارید یا به دنبال کاهش هزینه خوراک هستید، هرگز از خوراک دام بهعنوان جایگزین خوراک اسب استفاده نکنید. استفاده از خوراک مخصوص گاو، گوسفند یا طیور نهتنها نیازهای تغذیهای اسب را تأمین نمیکند، بلکه ممکن است به دلیل وجود یونوفورها، سلامت و حتی جان حیوان را به خطر بیندازد.
انتخاب خوراک اختصاصی اسب که در کارخانهای تخصصی و تحت کنترل دقیق کیفیت تولید شده باشد، مطمئنترین راه برای پیشگیری از مسمومیت با یونوفورها و حفظ سلامت اسب است.
