مصرف روغن در خوراک اسب، خوب است یا بد؟

مصرف روغن در خوراک اسب: انجام فعالیت ورزشی بالا در اسب‌ها موجب می‌شود نیاز اسب به انرژی در مقایسه با حالت طبیعی حیوان افزایش یابد. از منابع انرژی خوراکی در خوراک اسب غلات هستند که می‌توانند در کنار علوفه برای افزایش انرژی استفاده شوند، اما مصرف سطوح بالایی از غلات در خوراک، مشکلات خاص مربوط به خود را ایجاد می‌کند. مواردی همچون کولیک، اسیدوز، بروز رفتارهای عصبی، خستگی و کاهش اشتها از جمله تاثیرات مصرف زیاد غلات هستند. منبع انرژی دیگر در خوراک اسب روغن‌های خوراکی هستند.

مصرف روغن در خوراک اسب به عنوان تامین‌کننده انرژی و جایگزین بخشی از غلات در خوراک اسب‌ ورزشی مناسب است. در این مقاله به بررسی تاثیرات مثبت و منفی مصرف روغن و تاثیرات آن در خوراک اسب می‌پردازیم.

فواید مصرف روغن در خوراک اسب

منبع بالای انرژی با سطح پایین
- کالری تامین‌شده از روغن‌ها بیشتر از کالری تامین‌شده از مصرف همان مقدار غلات است. به این معنی که انرزی دریافتی از مصرف تنها 400 میلی‌لیتر روغن گیاهی معادل انرژی دریافتی از مصرف 1 کیلوگرم از جو می‌باشد. لذا از جمله مزیت‌های مصرف روغن، کمک به تامین انرزی بالا در صورت مصرف کم خوراک می‌باشد. این مساله به ویژه در فصل تابستان که هوا گرم می‌باشد و تمایل اسب به مصرف خوراک کاهش می‌یابد اهمیت دارد تا از کاهش وزن و ایجاد ضعف بدنی پیشگیری کنیم.
حفظ وضعیت جسمانی
- مصرف روغن در طولانی مدت می‌تواند اثرات مفیدی چون حفظ وضعیت جسمانی اسب در مدت تمرین‌های سخت داشته باشد؛ زیرا انرژی لازم برای فعالیت‌های ورزشی از منابع مختلف انرژی و به صورت کامل در اختیار اسب قرار می‌گیرد. مزیت بعدی مصرف روغن کاهش گرمای تولیدی بدن اسب است، متابولیسم روغن‌ها در طی فرآیندهای هضم و جذب در بدن همراه با تولید گرمای کمتری در مقایسه با خوراک همراه می‌باشد.
- این یعنی علاوه بر حجم فضای کمتری که برای دریافت انرژی مورد نیاز در دستگاه گوارش، گرمای کمتری هم برای متابولیسم روغن در بدن اسب‌های در حال تمرین ایجاد می‌شود و دفع الکترولیت‌ها به علت کاهش نیاز به تعریق و خنک کردن بدن اسب کاهش می‌یابد. بزرگ‌ترین مزیت این امر برای اسب‌هایی که در مناطق گرم یا در فصول گرم فعالیت می‌کنند یا اسب‌هایی که مسافت‌های بسیار طولانی را فعالیت می‌کنند مشخص می‌شود.

مزایای مصرف روغن خوراکی اسب

حفظ ذخیره گلیکوژن در بدن
- مزیت بعدی که اهمیت زیادی دارد در مورد حفظ ذخیره گلیکوژن در بدن می‌باشد. گلیکوژن فرم ذخیره ارژی غلات در بدن می‌باشد. تحقیقات جدید صورت گرفته بر روی اسب‌های ورزشی در مراحل مختلف ورزشی و با خوراک های مختلف نشان داده است که در زمان فعالیت‌های سنگین ورزشی برای تامین انرژی مورد نیاز ماهیچه ها آزاد می‌شود. این در حالی است که منبع انرژی مطلوب برای ماهیچه‌ها و عضلات در حین فعالیت‌های آرام و متوسط، اسیدهای چرب روغن‌ها می‌باشد.
- در صورت در دسترس بودن اسید چرب به عنوان منبع انرژی ماهیچه‌ها تنها در زمان انجام فعالیت‌های ورزشی سنگین از انرژی آزاد شده از گلیکوژن استفاده می‌کند. لذا در حین گرم کردن و سرد کردن اسب در صورت مصرف روغن در خوراک، ماهیچه‌ها گلیکوژن را برای تامین انرژی در فعالیت سنگین خود مصرف می‌کنند و دیرتر دچار خستگی می‌شوند.
جایگزینی برای استفاده از غلات در برخی از اسب‌ها
- برای تامین انرژی بیشتر، گاها مجبور به افزایش غلات در خوراک می‌شوید. اما برخی از اسب‌ها در اثر مصرف غلات در سطح بالا به عوارضی همچون هیجانات شدید و رفتار های عصبی دچار می‌شوند که با تامین بخشی از انرژی از طریق مصرف روغن در خوراک این مشکلات کاهش می‌یابد. البته تاثیر مثبت افزودن روغن به خوراک در این اسب‌ها در صورتی که مقدار مصرف غلات کاهش یابد ملموس خواهد بود تا هم تاثیرات مصرف بالای غلات کاهش یابد وهم میزان انرژی مورد نیاز اسب از طریق افزودن روغن تامین شود.

مقایسه روغن‌های خوراکی اسب

شباهت روغن‌ها
- مقدار انرژی متابولیسمی تامین‌شده توسط همه انواع روغن‌ها یکسان است.
تفاوت روغن‌ها
- اجزا تشکیل‌دهنده روغن‌ها (اسیدهای چرب) با هم متفاوت هستند.
- خوش خوراکی روغن‌ها متفاوت است.
- روش‌های فرآوری متفاوت در بین روغن‌ها در کیفیت آن ها تاثیر دارد.

ویژگی‌های روغن‌های خوراکی اسب

محتوای اسیدهای چرب روغن‌ها
- از جمله اسیدهای چرب ضروری برای اسب‌ها که می‌بایست در خوراک وارد شود اسیدهای چرب امگا 3، امگا 6 و امگا 9 هستند. امگا 6 در غلات به میزان بالایی وجود دارد لذا عموما همراه با غلات تامین می‌شود. اما نسبت بین امگا 3 و امگا 6 در حفظ سلامت اسب اهمیت دارد و تغییر نسبت به نفع امگا 6 سبب افزایش التهابات در اسب می‌شود. لذا با تامین امگا 6 با غلات می‌بایست امگا 3 از منابع دیگر تامین شود. یکی از بهترین منابع غنی از امگا 3 روغن دانه‌های کتان و کلزا می‌باشد. روغن‌هایی مانند ذرت و آفتابگردان امگا 3 اندکی دارند وبه دلیل ابتلا بودن امگا 6 در آن‌ها در خوراک اسب توصیه نمی‌شوند.
خوش‌خوراکی
- برخی از روغن‌های تهیه‌شده از دانه کتان و همین‌طور روغن ماهی با وجود داشتن مقادیر بالای امگا 3 اما طبیعتا برای اسب‌ها خوش‌خوراک نیستند و به مقادیر بالا نمی‌توان در خوراک اسب استفاده کرد. استفاده از این روغن‌ها در خوراک اسب نیازمند فرآوری‌هایی در جهت خوش‌خوراکی آن‌ها می‌باشد.

دو روش کلی فراوری روغن‌ دانه‌های گیاهی روغنی

- روش حلال
  - در این روش هگزان به دانه افزوده می‌شود و سپس با حرارت دادن روغن، حلال (هگزان) تبخیر می‌شود و روغن باقی می‌ماند.
- روش پرس سرد
  - با فشار دادن دانه روغن استخراج می‌شود (در دمای کمتر از 60 درجه سانتی‌گراد).
  - روغن‌های پرس سرد به دلیل اینکه اسیدهای چرب و آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی آن‌ها سالم استخراج می‌شوند از روغن‌های استخراج شده با روش حلال، کیفیت بالاتری دارند. البته چون مقدار روغن استخراج شده کمتر است قیمت بالایی دارند. روغن‌های استخراج شده با حلال به دلیل قرار گرفتن در حرارت بالا در حین استخراج مولکول‌های روغن به ترکیبات پیچیده‌تر تبدیل می‌شوند که هضم آن‌ها را سخت تر می‌کند به ویژه که اسب ها فاقد کیسه صفرا هستند لذا هضم این نوع روغن‌ها برای اسب راندمان بسیار پایینی دارد.

نکات مهم در زمان مصرف روغن در خوراک اسب

عادت‌پذیری روغن‌ها
- از اولین مرتبه استفاده از روغن در خوراک اسب باید حدود 14 روز عادت‌پذیری در نظر گرفت. به این صورت که در 5 روز اول، 1/4 فنجان یا پیمانه و در 5 روز دوم 1/2 پیمانه و در 5 روز سوم 3/4 پیمانه و نهایتا به میزان توصیه‌شده استفاده شود. عدم رعایت دوره عادت‌پذیری، موجب وقوع مشکلات گوارشی مانند مدفوع بسیار آبکی و کاهش هضم فیبر می‌شود.
مصرف روغن‌ها
- در جیره تا 20% انرژی اسب می‌تواند از روغن تامین شود. مثلا حدود 3 پیمانه برای یک اسب 500 کیلویی در روز حداکثر مقدار قابل مصرف تعریف می‌شود سطح مصرف توصیه‌شده برای اسب بین 1 تا 2 پیمانه در روز می‌باشد.
نگهداری روغن‌ها
- روغن‌ها نباید در تماس با هوا، حرارت و نور قرار بگیرند. این فاکتورها می‌تواند فساد روغن را سریع‌تر کند.

نتیجه‌گیری مزایای مصرف روغن

برای اسب‌های دارای فعالیت بدنی بالا، مصرف روغن در جیره می‌تواند وابستگی این اسب‌ها برای دریافت انرژی از غلات را کاهش می‌دهد؛ لذا حجم خوراک مصرفی کاهش می‌یابد، سبب پایین نگه داشتن دمای بدن اسب می‌شود، سبب ذخیره انرژی عضلات می‌شود، برای اسب‌های مبتلا به گرفتگی و خستگی عضلات منبع انرژی سالم‌تر و موثرتری است که انرزی اسیدهای چرب ضروری مورد نیاز بدن اسب را نیز تامین می‌کند.